|
Brigada Zračnih snaga i protuzračne obrane OSBiH
Brigada Vazduhoplovnih snaga i protivvazdhoplovne odbrane OSBiH
|
|
Načelnik Zajedničkog štaba OS BiH: general pukovnik Sifet Podžić
Komandant Brigade ZSiPZO / VSiPVO:
Komanda brigade - Banja Luka
Helikopterski skvadroni - Banja Luka i Sarajevo
Bojna/Bataljon zračnog MiO - Banja Luka
Bojna/Bataljon vazdušnog MiO - Tuzla
Bojna/Bataljon letačke potpore - Sarajevo
|
|
. Entitetske vojske ukinute su 1.1.2006., a zajednička zrakoplovna jedinica Oružanih snaga BiH, formirana je tek 18.9.2007. godine.
Tom prilikom postrojena je Brigada ZSiPZO / VSiPVO, te su ukinute sve dotadašnje oznake na uniformama i letjelicama.
Objavljeno je kako OSBiH neće ulagati u borbene avione, te će naglasak staviti na helikoptere. Od tada je remont izvršen na:
-> jednom Mi-17, dva Mi-8 MTV-1, šest Gazella, dok povratak s remonta očekuje i dva Mi-8T sa Zalužana.
Helikopteri ex. RZ i PZO VF*:
|
Helikopter
(Model)
|
JNA/NATO naziv(Name)
|
Br. (No.)
|
Namjena (Type)
|
Registration
(ex. reg.)
|
Porijeklo
(Origin)
|
|
Mil Mi-24
|
Hind
|
5?
|
jurišni helikopter
|
još u Turskoj / still in Turkey
|
USSR
|
|
Mil Mi-17
|
Hip H
|
1
|
transportni helikopter za VIP prijevoz
|
T9-HAG (VF-1804)
|
USSR
|
|
Mil Mi-8 MTV-1
|
Hip H
|
2
|
transportni helikopter
|
T9-HAI w/o 04.12.1994. Lučko,
T9-HIA? w/o 04.12.94. Lučko,
T9-H..? oboren 07.05.1995, Žepa, 7+
T9-H..? (RA-27085) c/n 95822 oboren 28.05.1995, Slunj, 12+
VF-1802 (60404)
A-2605 (VF-1803, 60405)
A-2604 (VF-2814, H-252)
VF-2815 (H-253)
|
USSR
|
|
Mil Mi-8 T
|
HT-40
/ Hip C
|
0
|
transportni helikopter
|
T9-HAA (+ još 1 Mi-8T) zadržani u Međugorju od 10.93./ 03.94.,
VF-3801 (60401) rashod
VF-3812 (60402) rashod, izložak
VF-3813 (60306) rashod, izložak
|
USSR
|
|
Mil Mi-34
|
Hermit
|
1?
|
helikopter za obuku
|
VF-3601 (51301)
|
USSR
|
|
Bell UH-1H
|
Iroquoies
|
13?** (2 w/o)
|
višenamjenski helikopter
|
VF-1805 (65-09934)
VF-1806 (66-01121)
VF-1807 (66-01184)
VF-1808 (66-01208)
VF-1809 (67-17198)
VF-1810 (68-15678)
VF-1811 (68-16627)
VF-1816 (65-09723)
VF-1817 (65-09801)
VF-1818 (65-10129)
VF-1819 (66-16613)
VF-1820 (66-17104)
VF-1821 (68-15482)
VF-1822 (68-15574)
VF-1823 (74-22318)
|
USA
|
* Zračne snage VFBiH 2004. godine brojale su 260 pripadnika, od čega 57 pilota
** od navedenog broja 2004. bilo je operativno samo 5 helikoptera UH-1H
Označavanje ex. zrakoplova VF
- prvi broj označava zrakoplovnu bazu; 1 Sarajevo, 2 Mostar, 3 Bihać, 4 Tuzla
- drugi broj ozna?ava namjenu zrakoplova; 1 borbeni avion, 6 ?kolski helikopter, 8 transportni helikopter, 9 ultraka letjelica
- drugi i treći broj registracije označava redni broj zrakoplova unutar same grupe koja označava namjenu zrakoplova
Vazduhoplovi bivšeg RV i PVO VRS**:
|
Model
|
RViPVO
/NATO Name
|
Type
|
No.
|
Registration
|
Origin
|
Ex.JRV
registrations
|
|
Soko (YuRom) Orao 1
|
J-22
|
jurišnik
|
7 s/o
|
25106, 25114, 25115, 25119, 25122, 25169, 25173
|
SFRJ
|
25102-121 (22)
|
|
NJ-22
|
jurišnik, dvosjed za obuku
|
-
|
25504, w/o zima 1999
|
SFRJ
|
25501-513 (13)
521-532 (12)
|
|
Soko G-4 SuperGaleb
|
N-62
|
mlazni-školsko borbeni avion
|
1 s/o
|
23725 (ex.23685)
|
SFRJ
|
23601-650 (36)
23675-700 (26)
23725-750 (26)
|
|
Soko
J-1/2
Jastreb
|
J-21
|
jurišnik
|
7 s/o
|
24212, 24261, 24272, 24275 (ex.24205),
|
SFRJ
|
24101-159 (59)
201-220 (20)
251-279 (29)
|
|
RJ-1 Jastreb
|
IJ-21
|
izviđač/jurišnik
|
2 s/o
|
24408, 24458
|
SFRJ
|
24401-456 (36)
|
|
TJ-1 Jastreb
|
NJ-21
|
dvosjed za obuku
|
3 s/o
|
23509, 23516, 23518
|
SFRJ
|
23501-517 (17)
|
|
Mil Mi-8 T
|
HT-40
/ Hip C
|
transportno-borbeni helikopter
|
2?
|
12203?, 239, 244, 262, 263?, 264, 268, 272, 352, 365, 368, 369, 405
|
SSSR
|
12201-277 (77)
12301-370 (45)
12401-410 (10)
|
|
Soko/Sud Aviation
SA.341H
Gazelle
|
HO-42
|
helikopter osnovni (nastavni)
|
0
|
12603?, 604, 606, 661, 663, 667,
|
France (SFRJ)
|
12601-636 (36)
12651-670 (20)
|
|
HI-42
(Hera)
|
izviđački helikopter
|
1
|
A-2801 (12709)
|
France (SFRJ)
|
|
|
HN-42M
(Gama)
|
borbeni helikopter
|
0
|
12809(R)
|
France (SFRJ)
|
12801-852 (52)
|
|
Soko/Sud Aviation
SA.342 L1
Gazelle
|
HO-45
|
helikopter osnovni (nastavni)
|
1
|
12882
12888?
A-2803 (12892)
|
France (SFRJ)
|
12871-896 (25)
|
|
HN-45
(Gama 2)
|
borbeni helikopter
|
4
|
12903
A-2804 (12911-R)
A-2802 (12915-R)
12917(R)
12922
12924
12925(R)
12927(R)
12928
12929
A-2805 (12931)
12932(R)
A-2806 (12933)
12936(R)
|
France (SFRJ)
|
12901-948 (48)
|
|
Soko P-2 Kraguj
|
J-20
|
jurišnik
|
3 s/o
|
|
SFRJ
|
30101-157 (41)
|
|
Utva-75
|
V-53
|
vezni avion za obuku
|
2 (+5?)
|
RV VRS:
53194 (YU-DHI), 50206*
AK B.Luka:
ex.53212 (50202/YU-DIW), ex.53121/YU-DKS (50201/T9-RDA)
AK Prijedor:
ex.50205/YU-DIZ (53219/T9-PDA), ex.53238 (50203/YU-DLY), ex.53182 (51104/YU-DGV)
AK N.Sad:
ex.SIM001 (53113/YU-DEW)
|
SFRJ
|
53101-124 (24)
53151-265 (114)
|
|
Utva-66
|
V-51
|
vezni avion za obuku
|
5?
|
51108, 51133 (YU-CDW), 51143
|
SFRJ
|
51101-224 (?)
|
|
PZL-104 Wilga
|
|
vezni avion za obuku
|
1?
|
YU-DHV - vraćen AK B.Luka |
|
|
|
Piper Super Cub
|
|
vezni avion za obuku
|
1?
|
ex.50204 (YU-DBY) - vraćen AK B.Luka |
|
|
|
Cessna 182
|
|
vezni avion za obuku
|
1?
|
|
USA
|
-
|
+ Cessna Citation I T9-SBA (ex.YU-BML) Vlade RS takođe se nalazi na Mahovljanima
* Dvije Utve-75 su po rasformiranju 3.levn prebačene u 1.lbae pa 2.mhe, dok je ostala tehnika predana AK Banja Luka, Bratunac, Prijedor
** Vazduhoplovni puk VRS 2004. godine brojao je 530 pripadnika od čega 22 pilota borbenih aviona i 46 pilota/članova posade helikoptera
*** Od svih vazduhoplova 2004. godine bilo je operativno samo šest Jastrebova (od 17 borbenih aviona), četiri helikoptera Mi-8 (od ukupno 9) i dvije Gazelle (od 14).
Data and photo: Antonio Prlenda prlenda@yahoo.com
(last update: 30. July 2008.)
Letačke jedinice koji su izvan sastava OS:
|
|
|
|
|
Registration
|
|
|
MUP BiH
|
|
|
T9-HIB (ex. 9A-HAF, TC-HNO)
|
AIRPORTS:
LQBI Bihać - base destroyed
LQCO Bihać/Čoralici - ex.VF airbase
LQGL Glamoč
LQKU Kupres/Bajramovići
LQLV Livno
LQMO Mostar - civil/SFOR airport
LQMJ Mostar/Jesenice - VF airbase
LQTR Novi Travnik
LQPD Prijedor
LQSV Sarajevo/Rajlovac - VF airbase
LQBU Sarajevo/Butmir - civil/SFOR airport
LQTG Tomislavgrad
LQTZ Tuzla - civil/SFOR airport
LQLJ Tuzla/Ljubače - ex.VF airbase
LQVI Visoko - built by Bosnian Goverment during the war
LQBK Mahovljani ili Laktaši (Aerodrom "Aleksandrovac")
Nalazi se 4 km sjeverno od mjesta Laktaši, između puta Banja Luka - Bosanska Gradiška i brežuljaka Potkozarja.
Zemljopisne koordinate su N 44° 56' 30", E 17° 18' 09". Poletno-sletna staza je dimenzija 2500x45 m, pravca
protezanja 169 - 349 , a staza za voženje je dimenzija 1850x15 metara. Aerodrom je opremljen VOR i ILS-om.
Na vojnom dijelu aerodroma u tri montažne zgrade bilo je smješteno je zapovjedništvo 1.lbae i 874. vazduhoplovne baze VRS.
LQBZ Zalužani (ex. helidrom VRS)
Smješten 7 km sjeverno od Banja Luke na geografskim koordinatama: N 44° 50' 32", E 17° 15' 10". Prosječna
nadmorska visina helidroma je 142 metra. Na lokaciji se nalazi travnata PSS dimenzija 1100x90 m sa pravcem
protezanja 015 - 195 i asfaltna stajanka za helikoptere dimenzija 20x20 metara.
Na uzletištu Zalužani bilo je smješteno zapovjedništvo 892.mabr i 2.mhe VRS.
|
Formacije entitetskih vazduhoplovnih/zrakoplovnih eskadrila (2004)
|
|
Jedinica, komandant i baziranje
|
Eskadrila, k-dir, (aerodrom)
|
Amblem jedinice
|
Naoružanje (Broj)
|
|
Vazduhoplovni puk ViPVO
ex. 892. mabr
(ex.92 mabr - mješovita avijacijska brigada)
mjesto baziranja
Banja Luka
(Komanda na ad. Zalužani)
|
1. lbae
lovačko-bombarderska avijacijska eskadrila
(ex.238. lbae)
ppuk Vladimir Todorović
"Risovi Vrbasa"
(ad. Mahovljani)
|
|
J-22 Orao (7 kom)
N-62 Supergaleb (1)
J-21 Jastreb (4 kom)
IJ-21 Jastreb (2 kom)
NJ-21 Jastreb (3 kom)
|
|
2. mhe
mješovita helikopterska eskadrila (ex.111 hp - helikopterski puk)
ppuk Tripo Ćuk
(ad. Zalužani)
|
|
Gazelle SA.342 Gama 2
(7 komada)
Gazelle SA.341/2 (15)
Mil Mi-8 T (7+4? kom)
Utva-75 (2 kom)
|
|
3. levn
laka eskadrila višestruke namjene (ex.92. aev - avijacijska eskadrila za vezu)
(ad. Zalužani/Mahovljani)
|
rasformirana oktobra 1995
|
Soko P-2 Kraguj (3?)
Utva-75 (2+5?)
Utva-66 (5? kom)
Cessna 182 (1? kom)
|
|
855. rbr PVO
(ex.155 rbr - raketna brigada)
+
872.srp (ex.172 srp), 884.larp (ex. 84.larp)
|
Komandant:
potpukovnik Mirko Zinajić
Načelnik štaba:
major Milutin Adanović
|
|
S-75 Dvina (SA-2a) x1
S-75M Volkhov (2d) x3
9K35 Strela 10 (SA-13)
- iz 855.rbr
2K12 Kub M (SA-6) x3
- iz 872.srp
9K31 Strela 1 (SA-9)
9K32M Strela2M (SA-7)
9K310 Igla 1 (SA-16)
20, 30 & 40mm AAA
- iz 884.larp |
|
851. br VOJIN
(ex.51 br - Vazduhoplovnog osmatranja, javljanja i navođenja)
|
Komandant:
major Predrag Paninčić
Načelnik štaba:
kIk. Dragan Đukić
|
|
osmatrački radari:
pl. Kozara (P30,35/37)
nišanski radari:
ad. Zalužani (RstON)
s.Čevarine kod Sokolca |
|
Formacija jedinica
(Unit Structure)
|
Helikopteri
(Helicopter Model)
|
Formacija od 2001.
(Structure since 2001)
|
Helikopteri
(Helicopter Model)
|
|
1. zrakoplovna baza Sarajevo
hd. Rajlovac
|
UH-1H (15 kom)
Mi-8T (1 kom)
Mi-8 MTV-1 (2 kom)
Mi-17 (1 kom)
|
1. zrakoplovna grupa Sarajevo
major Mensur Delija
hd. Rajlovac
|
UH-1H (15 kom)
Mi-8 MTV-1 (2 kom)
Mi-17 (1 kom)
Mi-34 (1 kom)
|
|
2. zrakoplovna baza Mostar
hd. Posušje
|
Mi-8 MTV-1 (2 kom)
|
2. zrakoplovna grupa Mostar
bojnik Ante Bačak
hd. Jesenice
|
Mi-8 MTV-1 (2 kom)
|
|
3. zrakoplovna baza Bihać
ad. Čoralići
|
Mi-8 T (1 kom)
Mi-34 (1 kom)
|
-
|
-
|
|
4. zrakoplovna baza Tuzla
ad. Ljubače
|
-
|
-
|
-
|
|
 |
 |
|
Ostali zrakoplovi koji su korišteni u ratu, a danas su izvan sastava OSBiH:
|
Zrakoplov
(Model)
|
JNA/NATO naziv(Name)
|
Br. (No.)
|
Namjena (Type)
|
Registration
(ex. reg.)
|
Porijeklo
(Origin)
|
|
Piper PA-34-200T
|
Seneca
|
1
|
VIP transport
|
T9-BSA
|
USA
|
|
Cessna S.550
|
Citation
|
-
|
VIP transport
|
T9-BIH (YU-BOE) Vlada BiH, prodana u USA
T9-BKZ (YU-BKZ) 2000. vraćena iz SRJ i prodana u USA
|
USA
|
|
Antonov An-74
|
|
1
|
transportni avion
|
T9-ABE (ES-NOE)
Bio Air (Vlada BiH)
|
USSR
|
|
Antonov An-24 V
|
Curl
|
-
|
transportni avion
|
UR-26207 oboren 31.07.1995. Saborsko, posada 4?+
|
USSR
|
|
CASA 212-200
|
Aviocar
|
1
|
transportni avion
|
T9-ABA (F-GHOX), DMJ?
|
Espana
|
|
Antonov PZL An-2 R
|
Colt
|
1
|
transportni avion
|
T9-BAB (9A-BOW?)
|
Poljska
|
|
Utva-66
|
V-51
|
-
|
avion za vezu
|
51112, nesreća 18.07.1992. Zagreb, 1 ranjenik+, 2 OK
|
SFRJ
|
|
Utva-75
|
V-53
|
3
|
avion za vezu / temeljnu obuku
|
T9-DGI (YU-DGI/53173),*
T9-DJB (YU-DJB/53221),*
T9-DKY (YU-DKY/53161),*
T9-CLM (YU-DHB/53187),
T9-DHI? (YU-DHI/53194)
|
SFRJ
|
* U vlasništvu Federalnog Ministarstva Obrane
|
